Wysoki poziom artystyczny i silny transgraniczny sygnał: III Konkurs Pieśni im. Bolka von Hochberga zakończony sukcesem

W czwartek 4 czerwca 2026 r. (Boże Ciało) w Jeleniej Górze odbył się finał III Konkursu Pieśni im. Bolka von Hochberga. Stanowił on uroczyste zakończenie pięciodniowego wydarzenia, które od 2022 roku organizuje Görlitzer Verein Ars Augusta e.V. pod kierownictwem artystycznym grecko-polskiej śpiewaczki Eleni Müller i realizatora dźwięku Heinza Müllera.

Konkurs jest inicjatywą mającą na celu pielęgnowanie dziedzictwa kulturowego wybitnego kompozytora i mecenasa muzyki Bolka von Hochberga oraz jeszcze ściślejsze połączenie obu krajów sąsiedzkich – Niemiec i Polski – poprzez sztukę śpiewu. Także w tym roku jury oraz największa część uczestników stanowili artyści z Niemiec i Polski.

W jury zasiedli wybitni przedstawiciele Saksonii, m.in. renomowany drezdeński pianista liedowy prof. Alexander Schmalcz (Hochschule für Musik und Theater „Felix Mendelssohn Bartholdy“ Lipsk) oraz bautzenńska sopranistka i muzykolożka dr Romy Donath (dyrektorka Muzeum Romantyzmu w Dreźnie). Po raz pierwszy w jury uczestniczył jeden z najważniejszych śpiewaków naszych czasów – bas René Pape z Drezna. W półfinale i finale w skład jury wszedł także regionalny koryfeusz: Reinhard Seeliger, dyrygent i muzyk kościelny z Görlitz. Ze strony polskiej w jury znaleźli się prof. Ewa Biegas (sopran) i prof. Grzegorz Biegas (pianista liedowy) z Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach oraz dyrygent i menedżer kultury Bartosz Zurakowski.

Kierowniczka artystyczna Eleni Müller świadomie położyła duży nacisk na łączenie koryfeuszy z saksońskiej i śląskiej przestrzeni kulturowej. Transgraniczna współpraca jest według niej ważnym warunkiem wspólnego sprostania wyzwaniom regionu przygranicznego. Twórcy kultury są przy tym najlepszymi ambasadorami i inspiratorami tej współpracy.

Konkurs odbywa się – zgodnie z tradycją podobnych europejskich konkursów, takich jak Konkurs im. Hugo Wolfa w Stuttgarcie – co dwa lata. Jego szczególną cechą, której nie ma żaden inny konkurs na świecie, jest łączenie dwóch krajów nie tylko w składzie jury i wśród uczestników, ale także poprzez miejsca realizacji wydarzeń. W tym roku pierwsza runda odbyła się w historycznym Kaufhaus Görlitz, a półfinał i finał – w Filharmonii Dolnośląskiej im. Ludomira Różyckiego w Jeleniej Górze.

Wybór miejsc nie był przypadkowy: Bolko von Hochberg był ściśle związany z Görlitz – założył tam Stadthalle, zainicjował Śląskie Święta Muzyki oraz towarzystwo śpiewacze. Pierwsze festiwale muzyczne pod jego kierownictwem odbyły się dokładnie 150 lat temu w Jeleniej Górze. Konkurs miał przypomnieć dzisiejszym mieszkańcom regionu przygranicznego o wspólnym dziedzictwie kulturowym i skierować ich z nadzieją i energią w przyszłość.

Projekt „Trzeci Konkurs Pieśni im. Bolka von Hochberga” został w tym roku dofinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Funduszu Małych Projektów Polska–Saksonia 2021–2027 (INTERREG PL-SN). Cele projektu – połączenie obywateli, twórców kultury i instytucji z obu krajów wokół wysokiej jakości wydarzenia kulturalnego oraz ich wzajemne sieciowanie – zostały w pełni zrealizowane.

W ciągu pięciu dni wydarzenie zgromadziło na żywo około 350 mieszkańców Polski i Niemiec. Wielu z nich oddało głos w wyborze Nagrody Publiczności. Oprócz koncertów stacjonarnych w Kaufhaus Görlitz i Filharmonii Dolnośląskiej, wydarzenie wzbudziło duże zainteresowanie w mediach cyfrowych w Niemczech, Polsce i na całym świecie. Strona internetowa konkursu odnotowała w ciągu trzech tygodni przed i po wydarzeniu około 6500 odwiedzin, przede wszystkim z Niemiec, następnie z Polski i innych krajów. Kanały społecznościowe (Facebook, Instagram i YouTube) zyskały ponad 100–200 nowych obserwujących.

Uczestniczące duety pochodziły z całego świata, choć najliczniej reprezentowane były Niemcy i Polska – głównie studenci renomowanych uczelni muzycznych i akademii. Poziom artystyczny był bardzo wysoki. Wszyscy uczestnicy znakomicie przygotowali się do wymagającego repertuaru, którego mottem było „Pieśń sakralna i pieśń ludowa”. W programie znalazły się m.in. Cztery poważne pieśni i niemieckie pieśni ludowe Johannesa Brahmsa, Włoska księga pieśni Hugo Wolfa, Des Knaben Wunderhorn Gustava Mahlera, sakralne pieśni Pawła Łukaszewskiego oraz specjalnie na ten konkurs skomponowane Trzy śląskie pieśni duchowne Hansa Leendersa. Ponadto znakomicie wykonano utwory Antonína Dvořáka, Maurice’a Ravela, Francisa Poulenca i Franza Schuberta. Cały przebieg konkursu jest udokumentowany na kanale YouTube konkursu oraz na stronie internetowej (w formie zdjęć i nagrań).

Nagrody ufundowali zaangażowani mecenasi kultury z regionu. Fundacja Erika-Simon ufundowała pierwszą nagrodę w wysokości 6000 € („Nagroda Hedwig”), nazwaną imieniem patronki Śląska i symbolu pojednania obu narodów sąsiedzkich. Otrzymało ją wybitne duo Bo Wang (baryton-bas, Chiny) i Yuriko Watanabe (fortepian, Japonia).

Druga nagroda (4000 €), ufundowana przez Sparkasse Oberlausitz-Niederschlesien, została przyznana dwukrotnie dwóm duetom: Katharinie Bierweiler (mezzosopran) i Jyri Mishukovowi (fortepian) oraz Lee-Suey May (sopran, Malezja) i jej partnerowi, pochodzącemu z Republiki Południowej Afryki Gavinowi Liang May. Wsparcie dla drugiej nagrody zostało w istotny sposób umożliwione przez Annę-Mathildę Fischer z Braunschweigu, potomkinię kompozytorki Anny Teichmüller, dlatego nagroda nosi imię tej kompozytorki. Duo Lee-Suey May i Gavin Liang May zdobyło ponadto Nagrodę Publiczności.

Nagrodę specjalną dla najlepszego pianisty liedowego otrzymał jednogłośnie 22-letni rosyjsko-izraelski pianista Artemiy Sokolovskiy. Duo młodej rumuńskiej sopranistki Iuliany Ioany wraz z Artemiym Sokolovskiyem zajęło czwarte miejsce i zdobyło nagrodę specjalną Muzeum Romantyzmu w Dreźnie (koncert w 2027 roku). Kolejne nagrody specjalne przyznali Eleni Müller i Bartosz Zurakowski m.in. duetowi Wojciech Kowalski (baryton-bas) i Szymon Chorobiński (fortepian) z Polski.

Kaufhaus Görlitz wsparło konkurs nie tylko finansowo, lecz także udostępniło swoje pomieszczenia. Dzięki znakomitej akustyce historyczny budynek okazał się idealnym miejscem pierwszej rundy.

Do sukcesu konkursu przyczyniło się również użycie nowego fortepianu koncertowego regionalnej manufaktury pianin August Förster. Manufaktura dostarczyła na ten konkurs nowy fortepian koncertowy model 275 Souverain, który został szczególnie doceniony przez pianistki i pianistów konkursu i w bezpośrednim porównaniu z fortepianami Filharmonii Dolnośląskiej w Jeleniej Górze (Yamaha i Steinway) wypadł najlepiej.

Konkurs postrzega się także jako zrównoważone wspieranie młodych talentów. Na nadchodzące lata planowane są recitale laureatów, nagrania fonograficzne, koncerty jurorów oraz masterclasses w różnych pięknych salach Saksonii i Dolnego Śląska – wszystko w duchu zbliżającego się Roku Schuberta 2028. Czwarta edycja konkursu odbędzie się w dniach 10–15 czerwca 2028, a piąta edycja jest już zaplanowana na 2030 rok w odnowionej Stadthalle w Görlitz.

Konkurs Pieśni im. Bolka von Hochberga działa długofalowo poprzez tworzenie „rodziny” wokół śpiewu w regionie przygranicznym. Powstało już Koło Przyjaciół „Bolko von Hochberg”, które uczestniczy w wydarzeniach i je wspiera. Sukces trzeciej edycji położył ważny fundament pod rozwój kulturalny regionu. Inicjatywy dwunarodowe budzą międzynarodowe zainteresowanie i pozwalają oczekiwać powstania stałego transgranicznego festiwalu pieśni. Stowarzyszenie Ars Augusta e.V. dąży do uzyskania instytucjonalnego wsparcia, aby zapewnić ciągłość wydarzenia w nadchodzących latach oraz pozyskać dalszych podobnie myślących partnerów instytucjonalnych po obu stronach Nysy.